ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ සංස්කෘතියට අතිශය ගෞරවණීය සංකේතයක් ලෙස සැලකෙන Nadungamuwa Raja කියන්නේ සම්ප්රදාය, භක්තිය සහ ශ්රී ලංකාවේ ඇත් සංස්කෘතිය එක්ක බැඳුණු අතිවිශේෂ නාමයක්. වසර ගණනාවක් පුරා Kandy Esala Perahera මහ පෙරහැරේදී සදාතනික ධාතු කරඬුව වැඩමවීමේ භාග්යය ලැබූ මේ ඇත් රජු, ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ හදවතේ සදාතනික ස්ථානයක් හිමි කරගත් සත්ත්වයකු විය.
නැදුන්ගමුවේ රාජා යනු සාමාන්ය ඇත් රජෙක් නොවෙයි. ඔහුට ලැබුණු ගෞරවය සහ ආදරය, මනුෂ්යයන්ට පවා දුර්ලභයි. මහනුවර ඇසළ පෙරහැරේදී දන්ත ධාතූන් වහන්සේ වැඩමවීමේ ගෞරවය ලැබීම යනු බෞද්ධ සම්ප්රදාය තුළ ඉතාම උසස් භාග්යයක් ලෙස සැලකේ. ඒ භාග්යය වසර ගණනාවක් පුරා ගෞරවයෙන් ඉටු කළේ නැදුන්ගමුවේ රාජාය.
මරණය අසන්න වුවත් නැවත නැගිටි ඇත් රජා
කාලයක් ගතවෙද්දී වයස සහ රෝගාබාධ නිසා නැදුන්ගමුවේ රාජාගේ සෞඛ්ය තත්ත්වය දුර්වල වීමට පටන් ගත්තේය. එක් අවස්ථාවක ඔහුගේ ජීවිතය පවා අවදානමට ලක්වූ බව වෛද්යවරුන් පැවසූහ. එම අවස්ථාවේ බොහෝ දෙනා සිතූයේ මේ ශ්රේෂ්ඨ ඇත් රජාගේ ගමන අවසන් වීමට ලඟා වෙමින් ඇති බවයි.
නමුත් ඒ මොහොතේ සිදු වූ දේ බොහෝ දෙනා “අදහාගත නොහැකි අරුමයක්” ලෙස විස්තර කළහ. වෛද්ය ප්රතිකාර, ආශිර්වාද සහ ජනතාවගේ භක්තිය සමඟ, නැදුන්ගමුවේ රාජා නැවත සුවය ලබමින් නැගිටියේය. ඒ මොහොත ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ හදවත සතුටින් පිරවූ සිදුවීමක් බවට පත්වුණා.
ජනතාවගේ ආදරයෙන් ජීවිතය දිගු කළ ඇත් රජා
නැදුන්ගමුවේ රාජා ගැන කතා කරන විට බොහෝ දෙනා කියන්නේ එකම දෙයක් — “ඇත් රජාට තිබුණේ මනුෂ්ය හදවතක් වගේ සන්සුන් ස්වභාවයක්.”
පෙරහැර සමයේ ඔහු ගමන් කළ ආකාරය, ජනතාවට දැක්වූ සන්සුන් භාවය සහ ඔහුගේ අතිවිශාල රූපය නිසා, නැදුන්ගමුවේ රාජා ශ්රී ලංකාවේ ජනප්රියම ඇත් රජා ලෙස පිළිගැනුණා.
සදාතනික මතකයක්
අද නැදුන්ගමුවේ රාජා අප අතර නොමැති වුවත්, ඔහුගේ නාමය සහ සේවය ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ මතකයේ සදාකාලිකව ජීවමාන වේ. දන්ත ධාතූන් වහන්සේ වැඩමවීමේ එම උතුම් සේවය ඉටු කළ මේ පිනැති ඇත් රජා, ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ සම්ප්රදායේ අමරණීය චරිතයක් ලෙස සදා මතකයේ රැඳී
නැදුන්ගමුවේ රාජා – ඇත් රජෙක් පමණක් නොව, භක්තිය සහ සංස්කෘතිය එක්ක බැඳුණු ජීවමාන පුරාවෘත්තයක්.
