ලංකාවේ ඉඩම් නීතිය ගැන කතා කරන විට බොහෝ දෙනෙක් බියට පත්වන ප්රධානම කාරණය වන්නේ “අවුරුදු දහයේ නීතියයි.” එනම් යම් කෙනෙක් වසර දහයක් ඔබේ ඉඩමේ පදිංචිව සිටියහොත් ඉඩම ඔහුට සින්න වේය යන බියයි. නමුත් සැබවින්ම නීතිය කියන්නේ හුදෙක් කාලය ගැන පමණක් බලන දෙයක් නොවේ. මෑතකදී ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය ලබාදුන් තීන්දු සහ නීතිමය විග්රහයන් දෙස බලන විට පෙනී යන්නේ, නිකම්ම පදිංචි වී සිටි පමණින් ඉඩම් අයිතිය ලබා ගැනීම ලේසි පහසු කටයුත්තක් නොවන බවයි. මේ ගැන නොදැන සිටීම නිසා බොහෝ ඉඩම් හිමියන් අනවශ්ය බියකින් පසුවන අතර, බලහත්කාරයෙන් පදිංචිව සිටින අය නීතිය ගැන වැරදි අවබෝධයකින් හිස උදුම්මාගෙන සිටිති.
මෙහි ඇති වැදගත්ම සහ බොහෝ දෙනෙක් නොදන්නා රහස වන්නේ “ඉඩමට ඇතුළු වූ ආකාරය” ඉඩමේ අයිතිය තීරණය කරන ප්රධානම සාධකය බවයි. නීතියේ හැටියට යම් පුද්ගලයෙක් ඔබේ ඉඩමට මුලින්ම පය තබන්නේ ඔබේ අවසරය මත නම්, එනම් ඥාතියෙක් ලෙස, කුලී නිවැසියෙක් ලෙස හෝ ඉඩම බලාගන්නා අයෙක් ලෙස නම්, ඔහුට කිසිම දිනක “කාලාවරෝධී අයිතිය” හෙවත් අවුරුදු දහයේ නීතිය යටතේ ඉඩම ලබාගත නොහැක. නීතියේ මෙය හඳුන්වන්නේ “වරක් බලපත්රලාභියෙක් නම් සැමදා බලපත්රලාභියෙක්” යනුවෙනි. ඒ අනුව ඔහු අවුරුදු දහයක් නොව අවුරුදු පනහක් ඉඩමේ පදිංචිව සිටියත්, ඔහු සිටින්නේ අයිතිකරුගේ කැමැත්ත යටතේ බැවින් ඔහුට ඉඩමේ අයිතිය ඉල්ලා සිටීමට අධිකරණය ඉඩ දෙන්නේ නැත.
එසේම ඉඩම් කොල්ලකන්නන් අධෛර්යමත් කරන තවත් ප්රබල නීතිමය ආවරණයක් දැන් ක්රියාත්මක වේ. ඒ “බිම් සවිරිය” හෙවත් හිමිකම් ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්රමයයි. ඔබේ ඉඩමට බිම් සවිරිය යටතේ හිමිකම් සහතිකයක් ලැබී ඇත්නම්, එම ඉඩම රජයේ ඉලෙක්ට්රොනික පද්ධතියේ ලියාපදිංචි වී හමාරය. එවැනි ඉඩමක් කවුරුන් හෝ බලහත්කාරයෙන් අත්පත් කරගෙන සිටියත්, පරණ ඉඩම් ආඥා පනතේ ඇති අවුරුදු දහයේ නීතිය එම ඉඩම්වලට අදාළ වන්නේ නැත. එනම් ඔබේ ඔප්පුව බිම් සවිරිය සහතිකයක් නම්, ඔබ සියයට සීයක් ආරක්ෂිතය. හොරෙන් පදිංචි වී සිටින අයට කාලය පෙන්වා එම ඉඩම්වල අයිතිය කිසිසේත්ම ලබාගත නොහැකි බව නීතියෙන් පැහැදිලිවම කියා තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම නීතිමය වාසි තිබුණද ඉඩම් හිමියන් ලෙස ඔබ සැහැල්ලුවෙන් සිටීම නුවණට හුරු නැත. මන්ද උසාවියකදී “ඔහු ආවේ මගේ අවසරයෙන්” යන්න ඔප්පු කිරීමේ වගකීම ඇත්තේ ඔබටයි. ඒ නිසා ඔබ යම් කෙනෙකුට ඉඩමේ පදිංචියට ඉඩ දෙන්නේ නම්, එය හුදෙක් වචනයට සීමා නොකර නීත්යානුකූල බදු ගිවිසුමක් මගින් සිදු කිරීම අතිශය වැදගත් වේ. එවිට ඔහු සිටින්නේ ඔබේ අවසරය මත බවට ලිඛිත සාක්ෂියක් ඔබ සතු වේ. අනවසරයෙන් කෙනෙක් සිටී නම් වහාම පොලීසියට පැමිණිලි කර නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගැනීම අත්යවශ්ය වන්නේ, කල් යන්නට දීමෙන් ගැටලු සංකීර්ණ විය හැකි බැවිනි.
අවසාන වශයෙන් කිව යුත්තේ, ඔබේ ඉඩමේ කවුරුන් හෝ බලහත්කාරයෙන් සිටී නම් බිය නොවන්න. ඔවුන් මුලින්ම ඉඩමට ආවේ කෙසේදැයි සොයා බලන්න. ඔවුන් ආවේ ඔබේ හෝ ඔබේ දෙමාපියන්ගේ අවසරය මත නම්, ඔවුන්ට ඉඩම අයිති කරගැනීම සිහිනයක් පමණි. නීතිය ඇත්තේ සැබෑ අයිතිකරුවන් ආරක්ෂා කිරීමට මිස, අනුන්ගේ ඉඩම් කොල්ලකන පිරිස් රජ කරවීමට නොවන බව මතක තබා ගන්න. නිවැරදි නීතිමය උපදෙස් සහ ලියකියවිලි හරහා ඔබේ උරුමය සුරක්ෂිත කරගැනීමේ පූර්ණ බලය ඔබ සතුයි.
මෙය නීතිමය දැනුවත් කිරීමක් පමණක් වන අතර, නීති උපදෙසක් නොවන බව සලකන්න (This is for informational purposes only and not legal advice)
Source – Wishwa Karma
