ඇමරිකා එක්සත් ජනපද ජනාධිපති Donald Trump ඉරානයට දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කරමින් පවසන්නේ, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන තෙල් ප්රවාහනයට බාධා කිරීමට ඉරානය උත්සාහ කළහොත්, මීට පෙර ඇමරිකාව එල්ල කළ ප්රහාරවලට වඩා “විසි ගුණයක” ප්රබල ප්රතිප්රහාරයක් එල්ල කරන බවයි.
ජනාධිපතිවරයා මෙම ප්රකාශය නිකුත් කර ඇත්තේ තම සමාජ මාධ්ය වේදිකාව වන Truth Social හරහාය. එහිදී ඔහු සඳහන් කර ඇත්තේ, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය තුළ තෙල් ගමනාගමනය නතර කිරීමට ඉරානය කිසියම් පියවරක් ගන්නේ නම්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඉතා දැඩි ප්රතිචාරයක් දක්වන බවයි.
ට්රම්ප් වැඩිදුරටත් පවසන්නේ, එවැනි තත්ත්වයක් ඇති වුවහොත් ඉරානයේ “පහසුවෙන් විනාශ කළ හැකි” ස්ථාන ඉලක්ක කර ප්රහාර එල්ල කරන බවත්, එමගින් එම රටට නැවත ගොඩනැගීමටත් අපහසු වන තරම් හානි සිදු විය හැකි බවත්ය.
“මරණය, ගින්න සහ කෝපය ඔවුන් මත රජ කරනු ඇත. නමුත් එවැනි තත්ත්වයක් ඇති නොවෙයි කියා මම බලාපොරොත්තු වෙමි, යාච්ඤා කරමි,” යනුවෙන් ද ඔහු සඳහන් කර තිබේ.
ගෝලීය වෙළඳාමට වැදගත් සමුද්රීය මාර්ගයක්
මෙම අනතුරු ඇඟවීම සිදු වී ඇත්තේ කලාපයේ ආරක්ෂක උණුසුම ඉහළ ගොස් ඇති අවස්ථාවකය. මෑතකදී ඇමරිකානු හමුදාව විසින් ඉරානයේ ඉලක්ක 5,000කට අධික සංඛ්යාවකට ප්රහාර එල්ල කර ඇති බව මධ්යම අණසක වාර්තා කර තිබේ.
ඒ අතරම ඉරාන බලධාරීන් පවසන්නේ, වත්මන් තත්ත්වය තුළ රාජ්ය තාන්ත්රික සාකච්ඡා සඳහා තවදුරටත් ඉඩක් නොමැති බවයි.
ලෝක ආර්ථිකයට තීරණාත්මක මාර්ගයක්
Strait of Hormuz යනු ලෝකයේ වැදගත්ම සමුද්රීය තෙල් ප්රවාහන මාර්ග අතරින් එකක් ලෙස සැලකේ. ලෝකයේ තෙල් ප්රවාහනයේ විශාල කොටසක් මෙය හරහා සිදුවන අතර, චීනය ඇතුළු රටවල් රැසක් එම මාර්ගය මත බරපතල ලෙස රඳා පවතී.
ට්රම්ප් පවසන්නේ, මෙම අනතුරු ඇඟවීම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් චීනය ඇතුළු හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය භාවිතා කරන අනෙකුත් රටවල් සඳහා ලබා දෙන “තෑග්ගක්” ලෙස බවයි.
“මෙය හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය දැඩි ලෙස භාවිතා කරන සියලුම ජාතීන්ට ඇමරිකාවෙන් ලැබෙන තෑග්ගක්. බොහෝ දෙනෙකු මෙය අගය කරනු ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි,” යනුවෙන් ද ඔහු සඳහන් කර තිබේ.
ලෝකයේ තෙල් ඉල්ලුමෙන් විශාල ප්රමාණයක් මෙවැනි සමුද්රීය මාර්ග හරහා ප්රවාහනය කෙරෙන බැවින්, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ ආරක්ෂාව ලෝක ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට අතිශය තීරණාත්මක බව විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙයි.
