ඉන්දියාවේ ක්‍රිකට් ගොඩනැගූ ලෝදා කමිටුවෙන් පාඩම් ඉගෙනගෙන අපේ ක්‍රිකට් යලි ගොඩ නගමු ?

දකුණු ආසියාවේ ක්‍රිකට් කියන්නේ එකක් ක්‍රීඩාවක් පමණක් නොව, සම්ප්‍රදායක්, සංස්කෘතියක්. ඒ නිසා ක්‍රීඩාවේ පාලන ගැටලු සමාජමය හා ආර්ථික බලපෑම්ද ඇති කරයි. ඉන්දියාවේ 2013දී පත් වූ Lodha Committee මෙම කාලයෙහි ලෝක ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ වැදගත්ම හැරවුම් ලක්ෂයක් බවට පත්වුණි.

ශ්‍රී ලංකාවට සෘජුව අදාළ නොවුණත්, එහි පාඩම් අදත් අපට වැදගත් වේ.

IPL අර්බුදය සහ ප්‍රතිසංස්කරණය

2013දී Indian Premier League (IPL) තුළ spot-fixing හා දූෂණ චෝදනා පිළිබඳ අර්බුදයක් ඇති විය. ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මෙම ගැටලු විමර්ශනය කිරීම සඳහා විශේෂ කමිටුවක් පත් කළා. එයයි ලෝදා කමිටුව.

කමිටුවේ ප්‍රධාන ඉලක්කය වුණේ:

• BCCI තුළ පාලන දුර්වලතා හඳුනා ගැනීම
• විනිවිදභාවය වැඩි කිරීම
• නීතිමය වගකීම් ප්‍රබල කිරීම

ලෝදා නිර්දේශ: ක්‍රිකට් පාලන ආයතන වෙනස් කළ පියවර

ලෝදා කමිටුව ඉදිරිපත් කළ නිර්දේශ කිහිපයක් ක්‍රිකට් ලෝකයම කම්පනයට පත් කළා. ඒ අතර ප්‍රධාන වූවා:

• නිලධාරීන්ට වයස් සහ කාල සීමා අයින් කිරීම
• එකම පුද්ගලයෙකුට බහු තනතුරු තහනම් කිරීම
• වෘත්තීය කළමනාකරණ පද්ධතියක් පිහිටුවීම
• පාලනයට ස්වාධීන අධීක්ෂණයක් ස්ථාපිත කිරීම

මෙම පියවර මඟින් ක්‍රිකට් පාලනය “මිතුරන්ගේ සංගමයකින්” ආයතනික හා විනිවිද පද්ධතියකට පරිවර්තනය විය.

ශ්‍රී ලංකාවට අදාළ පාඩම්

Sri Lanka Cricket (SLC) තුළද දේශපාලන බලපෑම්, පාලන අස්ථාවරත්වය සහ දූෂණ චෝදනා නිතරම මතුවී තිබේ. ඒ නිසා ලෝදා කමිටුවේ මූලධර්මයන්—

• විනිවිදභාවය
• වගකීම් සහිත පාලනය
• ස්වාධීනත්වය

අදත් ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිකට් පාලන සංස්කෘතිය සඳහා වැදගත් වේ.

ICC බලපෑම සහ කලාපීය සන්දර්භය

ලෝදා කමිටුවේ තීරණ ඉන්දියාවට පමණක් සීමා නොවී International Cricket Council (ICC) තුළද බලපෑම් ඇති කළා. BCCI බලය විශාල බැවින් එහි පාලන වෙනස්කම් ගෝලීය ක්‍රිකට් පාලනයටත් සෘජු හෝ පරෝක්ෂ බලපෑම් ඇති කරනවා.

මෙය දකුණු ආසියානු අනෙකුත් රටවලටත් පරෝක්ෂ පාඩම් ලබා දෙනවා.

නීතිය සහ ක්‍රීඩාව: විශ්වාසය ඉදිරියට ගෙන යාම

ලෝදා කමිටුවෙන් පෙන්වා දුන්නේ තවත් වැදගත් කරුණක්: ක්‍රීඩාවේ පාලන ආයතන “ස්වාධීන” කියලා හඳුන්වූවත්, මහජන විශ්වාසය අහිමි වුවහොත් නීතිමය මැදිහත්වීම් සිදුවිය හැකියි.

මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිකට් විවාදවලදී නිතර උපුටා දක්වන උදාහරණයක් වේ.

අවසාන වශයෙන්

ලෝදා කමිටුව ශ්‍රී ලංකාවට සෘජුව අදාළ නොවුවත්, දකුණු ආසියානු ක්‍රිකට් පාලන ආයතන සඳහා පාඩම් සහිත මාර්ගසූචකයක් ලබා දී ඇත.

ක්‍රිකට් ජයග්‍රහණය පමණක් නොව, පාලනයේ විශ්වාසයද වැදගත් බව මතක් කරන මෙම පාඩම, ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගත ක්‍රිකට් පාලනයට වැදගත් මගපෙන්වීමක් විය හැක.