මැදපෙරදිග උණුසුම් තත්ත්වය තවදුරටත් උග්ර කරමින්, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දමා ඇති බව ඉරානය නිල වශයෙන් ප්රකාශ කර තිබේ. එම සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කරන ඕනෑම නෞකාවකට පහර දෙන බවට ද දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර ඇති බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරයි.
මෙම තීරණය ගෙන ඇත්තේ ඉරානයේ උත්තරීතර නායකයා වූ අයතුල්ලා අලි කමේනි ඝාතනයට පත්වීමෙන් පසුව බව සඳහන් වේ. එම සිද්ධියෙන් අනතුරුව ඉරාන සන්නද්ධ හමුදා, එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය සම්බන්ධ ඉලක්ක වෙත ප්රතිප්රහාර දිගටම එල්ල කරමින් සිටින පසුබිමක මෙම පියවර ගෙන තිබීම විශේෂත්වයකි.
ලෝක බලශක්ති නාඩිය
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය ලෝකයේ “බලශක්ති නාඩිය” ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ හේතුවක් මතය. පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය සහ ඕමාන් බොක්ක සම්බන්ධ කරන මෙම පටු මුහුදු මාර්ගය ලෝකයේ බොරතෙල් ප්රවාහනයේ මූලිකම දොරටුවකි.
සන්ධියේ පටුම ස්ථානය සැතපුම් 21ක් පමණ පළල ඇති අතර, නෞකා ගමනාගමනය සඳහා වෙන්කර ඇති මාර්ගය සැතපුම් 2ක් පමණ පටු වේ. සෞදි අරාබිය, ඉරාකය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය සහ කුවේට් වැනි තෙල් අපනයන රටවල් ලෝක වෙළඳපොළට බොරතෙල් යොමු කරන්නේ මේ මාර්ගය හරහාය.
බොහෝදෙනා සිතන පරිදි මෙම සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉරානයට අයත් නොවේ. එය උතුරින් ඉරානයටත්, දකුණින් ඕමානයට සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයටත් අතර පිහිටා ඇත. නාවික මාර්ගවල විශාල කොටසක් ඕමානයට අයත් මුහුදු සීමාව තුළ වැටෙන අතර, පටු භූගෝලීය ස්වභාවය හේතුවෙන් නෞකා බොහෝවිට ඉරාන මුහුදු සීමාවට ද ඇතුළුව ගමන් කරයි.
නීතිමය තත්ත්වය
එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුද්රීය නීතියට අනුව මෙය ජාත්යන්තර සමුද්ර සන්ධියක් ලෙස සැලකේ. එබැවින් සාමකාමී නාවික ගමනාගමනය අවහිර කිරීමට කිසිදු රටකට නීතිමය අයිතියක් නොමැති බව විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙයි.
වසා දැමීමේ ප්රතිවිපාක
ලෝකයේ දිනකට පරිභෝජනය කරන බොරතෙල් ප්රමාණයෙන් සම්භාව්යව 20%කට ආසන්න කොටසක් ගමන් කරන්නේ මෙම සන්ධිය හරහාය. එය වසා දැමීම යනු ලෝක තෙල් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් එකවර අවහිර වීමක් සමඟ සමාන වේ.
ඒ අනුව,
- ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ යාම
- ගෝලීය උද්ධමනය තවත් උග්ර වීම
- යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ කර්මාන්ත ක්ෂේත්රයට දැඩි බලපෑම්
- භාණ්ඩ හා සේවා මිල ගණන් ඉහළ යාම
වැනි තත්ත්වයන් උද්ගත විය හැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් අනතුරු අඟවයි.
මැදපෙරදිග අර්බුදය මේ සමඟ නව මට්ටමකට පත්ව ඇති අතර, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් ගන්නා ඕනෑම තීරණයක් ලෝක ආර්ථිකය පුරා විහිදෙන බලපෑම් ඇති කරනු ඇතැයි පැහැදිලි වේ.
(මෙම සිද්ධීන් සම්බන්ධයෙන් නිල තහවුරු කිරීම් සහ අමතර තොරතුරු නිකුත් වීමට ඉදිරියේදී අපේක්ෂා කරයි.)
