මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින උග්ර යුදමය වාතාවරණය හමුවේ ලෝක බලශක්ති සැපයුමට අතිශය වැදගත් වන ‘හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය’ සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා වහාම මැදිහත් වන ලෙස ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් NATO සංවිධානයට සහ සිය මිත්ර රටවලට දැඩිව බලකර සිටියි.
ඉරානය සමඟ පවතින ගැටුම්කාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් මෙම මුහුදු මාර්ගය අවහිර වී ඇති අතර, එය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සහාය නොදක්වන්නේ නම් නේටෝ සංවිධානයේ අනාගතය “ඉතා අඳුරු” වනු ඇති බවට ද ජනාධිපතිවරයා අනතුරු ඇඟවීමක් කර ඇත.
උතුරු අත්ලාන්තික් ගිවිසුම් සංවිධානය හෙවත් NATO යනු දැනට සාමාජික රටවල් 32කින් සමන්විත ප්රබල ජාත්යන්තර යුද සන්ධානයකි. මෙහි ආරම්භක සාමාජිකයන් වන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, කැනඩාව, ප්රංශය, ඉතාලිය, බෙල්ජියම, නෙදර්ලන්තය, ලක්සම්බර්ග්, නෝර්වේ, ඩෙන්මාර්කය, අයිස්ලන්තය සහ පෘතුගාලය යන රටවලට අමතරව කාලයත් සමඟ ජර්මනිය, තුර්කිය, ග්රීසිය, ස්පාඤ්ඤය, පෝලන්තය, හංගේරියාව, චෙක් ජනරජය, බල්ගේරියාව, එස්තෝනියාව, ලැට්වියාව, ලිතුවේනියාව, රුමේනියාව, ස්ලෝවැකියාව, ස්ලෝවේනියාව, ඇල්බේනියාව, ක්රොඒෂියාව, මොන්ටිනිග්රෝ සහ උතුරු මැසිඩෝනියාව යන රටවල් මෙයට එක් විය. මෑතකාලීන භූ දේශපාලනික වෙනස්කම් හමුවේ මෙම සන්ධානය තවත් ශක්තිමත් කරමින් ෆින්ලන්තය (2023) සහ ස්වීඩනය (2024) මෙහි නවතම සාමාජිකයන් ලෙස නිල වශයෙන් එක් විය.
ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ මෙම ඉල්ලීම සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ජපානය සහ ඕස්ට්රේලියාව පවසා ඇත්තේ එම කලාපයට නාවික හමුදා යාත්රා යැවීමේ සූදානමක් දැනට නොමැති බවයි.
ජපාන අග්රාමාත්ය සානේ ටකායිචි සඳහන් කළේ සිය රටේ ව්යවස්ථාවට අනුව යුදමය කටයුතු සඳහා හමුදා යැවීමේ සීමාවන් පවතින බවයි.
ඕස්ට්රේලියානු රජය ද පවසා ඇත්තේ මෙම මෙහෙයුම සඳහා දායක වීමට මෙතෙක් තීරණය කර නොමැති බවයි.
මෙම ගැටුම් හේතුවෙන් ගෝලීය වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල ඉහළ ගොස් ඇති අතර බ්රෙන්ට් වර්ගයේ තෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 104.50 ඉක්මවා ගොස් තිබේ.
මේ අතර, ලොව පුරා ගුවන් ගමන් දහස් ගණනක් අවලංගු වී ඇති අතර ජෙට් ඉන්ධන හිඟයක් පිළිබඳව ද අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් වී ඇත.
ඉරානය පවසන්නේ තමන් ඕනෑම කාලසීමාවක් පුරා ආරක්ෂා වීමට සූදානම් බවත්, මෙතෙක් කිසිදු සටන් විරාමයක් ඉල්ලා නොමැති බවත්ය.
Lanka C News
