ශ්රී ලංකාවේ උපන් ප්රතිශක්ති විද්යාඥ මහාචාර්ය බාලි පුලේන්ද්රන්ගේ නව පර්යේෂණයක් ලොව පුරා අවධානය දිනාගනිමින් තිබේ. Stanford University වෛද්ය පීඨයේ සේවය කරන ඔහු, විශ්වීය ශ්වසන රෝගවලට එරෙහි “පුළුල් ආරක්ෂිත” නාසික එන්නතක් නිර්මාණය කිරීමේ වැදගත් පියවරක් තැබූ බව විද්යාඥයින් පවසයි.
මෙම නව අධ්යයනයේදී, පුලේන්ද්රන්ගේ කණ්ඩායම සංවර්ධනය කළ නාසික එන්නතක් මීයන් තුළ විවිධ ශ්වසන තර්ජනවලට එරෙහිව ආරක්ෂාව ලබා දෙන බව පෙන්වා ඇත. ඒ අතර SARS-CoV-2 සහ වෙනත් කොරෝනා වෛරස්, Staphylococcus aureus සහ Acinetobacter baumannii වැනි බැක්ටීරියා, තවද ගෘහස්ථ දූවිලි මයිටා අසාත්මිකතාවන් ද ඇතුළත් වේ.
Science සඟරාවේ ප්රකාශයට පත් කළ සොයාගැනීම් අනුව, මෙම එන්නත සාම්ප්රදායික එන්නත් වලින් වෙන්වෙන ප්රවේශයක් භාවිතා කරයි. සාමාන්යයෙන් එන්නත් නිශ්චිත වෛරස් කොටස් ඉලක්ක කරද්දී, මෙය පෙනහළු තුළ ප්රතිශක්තිකරණ සංඥා මාර්ග සෘජුවම සක්රීය කරයි. එමඟින් සහජ (innate) සහ අනුවර්තන (adaptive) ප්රතිශක්තිකරණ ප්රතිචාර එකට සම්බන්ධ කර, මාස ගණනක් පවතින පුළුල් ආරක්ෂාවක් නිර්මාණය කළ හැකි බව පෙන්වා තිබේ.
පුලේන්ද්රන් පවසන්නේ මෙය වසර දෙසියකට වැඩි කාලයක් පුරා පැවති එන්නත් සංවර්ධන රටාවෙන් වෙනස් වීමක් බවයි. නිශ්චිත වෛරසයක් ඉලක්ක කිරීම වෙනුවට, දිගුකාලීන ආරක්ෂාව පවත්වා ගෙන යන ප්රතිශක්තිකරණ “සන්නිවේදන සංඥා” අනුකරණය කිරීම මෙහි මූලික අදහසයි.
මෙම නාසික ඉසින එන්නත මිනිසුන් තුළ සාර්ථකව ක්රියා කරන්නේ නම්, බහු සෘතුමය එන්නත් අවශ්යතාවය අඩු කරමින්, අනාගත වසංගත තර්ජනවලටද ආරක්ෂාව සැපයිය හැකි බව විද්යාඥයින් විශ්වාස කරති. එය ලොව පුරා සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයට විශාල පෙරළියක් විය හැකි සොයාගැනීමක් ලෙස සැලකේ.
පර්යේෂණ කණ්ඩායම ඉදිරියේදී මිනිසුන් අතර පළමු අදියර ආරක්ෂිත අත්හදා බැලීම් ආරම්භ කිරීමට සැලසුම් කරයි. සියල්ල සාර්ථකව ඉදිරියට ගියහොත්, පුළුල් ආරක්ෂිත ශ්වසන එන්නතක් වසර 5 සිට 7 අතර කාලයක් තුළ ප්රායෝගිකව ලබා ගත හැකි බව පුලේන්ද්රන් ඇස්තමේන්තු කර ඇත.
මෙම පර්යේෂණය ඇමෙරිකාවේ විශ්වවිද්යාල කිහිපයක් සමඟ එක්ව සිදුකර ඇති අතර, එයට National Institutes of Health (NIH) ඇතුළු ආයතනවලින් අර්ධ අරමුදල්ද ලැබී තිබේ.
මෙම සොයාගැනීම සාර්ථක වුවහොත්, ලෝකයම බලා සිටින “එක් එන්නතකින් බොහෝ ශ්වසන රෝගවලට ආරක්ෂාව” යන සිහිනයට නව ආරම්භයක් විය හැකි බව විද්යා ලෝකය විශ්වාස කරයි.(Ape Rata)
